In de zomer van 2020 mogen er geen fysieke festivals plaatsvinden, maar desondanks wist de NTR een alternatief festival te organiseren voor NPO3 en 3FM dat de Nederlandse cultuursector centraal zet; het ZomerFestival. Wat bijzonder is: de artiesten waren tegelijkertijd het publiek, omdat het niet toegankelijk was voor externe bezoekers. De opnames voor het Zomerfestival vonden plaats op dinsdag 14 en woensdag 15 juli plaats bij Het Rijk van de Keizer in Amsterdam West. Alles was mogelijk op het festival, van mooie optredens, tot quizzen, kampvuursessies, potjes pingpong en er stonden van allerlei rariteiten zoals een biechthok.

Ondanks dat het festival een last-minute productie was, heeft de organisatie zoveel mogelijk geprobeerd om rekening te houden met duurzaamheid en klimaatneutraal produceren. De snelle stap naar een milieubewuster en duurzaam festival is vaak de catering. De gehele catering van het ZomerFestival bestond uit vegetarische maaltijden, omdat “de vleesindustrie een gigantisch groot negatief effect heeft op het klimaat en een vegetarische maaltijd makkelijk te bereiden is. Daarnaast is bijna iedereen toch al gewend geraakt aan minder vlees eten”, aldus NTR-producer Catherina Kooij.

De maaltijden werden geserveerd op bamboe-bordjes met houten bestek. Verder waren er glazen van glas en stonden er op verschillende plekken water-taps waar alle aanwezigen gratis gebruik van konden maken. Hierdoor hoefde men geen wegwerp bekers en flesjes te gebruiken. Eén band heeft expliciet gevraagd naar water in hun kleedruimte, maar toen de organisatie uitlegde dat ze dit vanwege duurzaamheid niet aanbieden hadden zij hier begrip voor.

Echter werd er geen rekening gehouden met afvalscheiding en belandden alle vuilnis in dezelfde zakken. Het ultieme doel is een festival zonder afval. Dit kan worden bereikt door alles op het festival her te gebruiken, te recyclen of lokaal te composteren. Hierdoor hoeft afval niet te worden verbrand en kan het continu worden hergebruikt. Glazen, borden en bestek zouden kunnen worden gewassen; glas en papier kan worden gerecycled; etensresten, groenafval, wegwerpservies en koffiebekertjes kunnen lokaal worden gecomposteerd door bijvoorbeeld een snel-composteermachine te gebruiken die er slechts één etmaal over doet. Naast dat het beter is voor de natuur, voelen de bezoekers zich ook veel meer op hun gemak bij een schoon festivalterrein.

Energie is vaak een grote boosdoener op producties. We wijzen omroepen er altijd op om te checken of er groene netstroom aanwezig is met voldoende capaciteit (een inprikpunt) en anders te kiezen voor een ‘groene aggregaat’. De organisatie van ZomerFestival heeft gekeken naar het gebruiken van een groene aggregaat, maar aangezien deze drie dagen nodig zou zijn is het niet gelukt om deze daadwerkelijk te gebruiken, omdat een groene aggregaat dit niet redt met zijn accu.

Transport kan ook grote gevolgen hebben op het milieu, daarom raden we ook altijd aan om zo weinig mogelijk gebruik te maken van auto’s en zoveel mogelijk de fiets te gebruiken, het openbaar vervoer te nemen, of wanneer dit niet mogelijk is, je eigen auto te vullen met andere personen. Het Rijk van de Keizer ligt aan de rand van Amsterdam op een plek die niet erg makkelijk te bereiken is met het openbaar vervoer. Het personeel dat in Amsterdam woont kwam op de fiets en er waren ook collega’s die vanuit andere steden gezamenlijk in de auto zijn gekomen, maar helaas bleek dit niet altijd mogelijk te zijn voor iedereen. De keuze voor deze locatie heeft in dit geval heeft roet in het eten gegooid.

Als er wel publiek naar een festival komt is het altijd goed om eerst te wijzen op de mogelijkheden met het openbaar vervoer en daarna de alternatieven te vermelden zoals carpoolen of bijvoorbeeld ‘Festivalbussen.nl’. Zij rijden op 2e generatie biobrandstof, waarmee de CO2-uitstoot met 85% vermindert. De organisatie van het ZomerFestival heeft rekening gehouden met de uitstoot van transport van en naar een festival en zoveel mogelijk geopperd om medewerkers en artiesten met het openbaarvervoer te laten komen. Vanwege Covid-19 ontstond het probleem dat mensen die niet met het openbaar vervoer konden komen met aparte auto’s moesten komen, omdat carpoolen niet is toegestaan.

Duurzame voorlopers

Een van de meest duurzame festivals in Nederland is op dit moment Into the Great Wide Open op Vlieland. Jaarlijks worden er zo’n 6500 tickets verkocht, en zijn er ongeveer 10.000 mensen op het eiland (inclusief 1000 bewoners, 800 vrijwilligers, 150 crew, 500 artiesten, 1000 overig). Sinds de eerste editie in 2009, zet de organisatie zich in om een zo duurzaam mogelijk festival te organiseren. Dit doen ze bijvoorbeeld door reizen naar Vlieland fossielvrij te maken en alle afval tot grondstof te verheffen. Ze stellen dat ongeveer tweederde van de totale CO2-uitstoot en het gebruik van een enorme hoeveelheid fossiele brandstof te wijten is aan het transport van mensen en spullen rondom het festival. Momenteel is de hele energievoorziening fossielvrij door gebruik te maken van grote batterijen, groene netstroom en enkele biobrandstof aggregaten, maar ook door energiegebruikers per kWh te laten betalen om zo energiebesparing te stimuleren. In 2018 wisten ze volgens eigen berekeningen de CO2-uitstoot met 40-50% te verkleinen ten opzichte van niks doen.

Een festival is inherent vervuilend, maar door goed te plannen en te communicatie kan er veel schade voorkomen worden. Vaak is de voorbereiding bijna een heel jaar. ZomerFestival was een uitzondering; in een maand van idee tot realisatie, waarbij gelukkig veel goed is geregeld, maar in het vervolg kan meer gelet worden op de locatie en het afval. Daarnaast is de communicatie voorafgaande van het festival en op het festival zelf erg belangrijk zodat iedereen de juiste en duidelijke instructies krijgt.